Kardiyolojide Kullanılan Tanı Yöntemleri

Kalp hastalıklarının doğru tanısı, uygun tedavinin ilk adımıdır. Aşağıda kliniğimizde kullandığımız tanı yöntemlerini kısaca bulabilirsiniz. Hangi testin size uygun olduğuna, şikâyetleriniz ve muayene bulgularınız değerlendirilerek birlikte karar verilir.

Elektrokardiyografi (EKG)

Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden, ağrısız ve birkaç dakika süren temel bir testtir. Göğüs, kol ve bacaklara yapıştırılan elektrotlarla yapılır. Ritim bozuklukları, kalp krizi bulguları ve kalp kası kalınlaşması gibi durumlar hakkında ilk bilgiyi verir. Herhangi bir hazırlık gerektirmez.

Ritim Holter ve Tansiyon Holter

Ritim Holter, küçük, taşınabilir bir cihazla kalp ritminin 24 saat veya daha uzun süre kaydedilmesidir. Çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma gibi aralıklı şikâyetlerin nedenini ortaya koymaya yardımcı olur.

Tansiyon Holter (ambulatuvar kan basıncı izlemi), gün boyu belirli aralıklarla otomatik olarak tansiyon ölçer. Gerçek tansiyon düzeyinizi, gece-gündüz farkını ve "beyaz önlük hipertansiyonu"nu değerlendirmede kullanılır. Her iki testte de günlük yaşamınıza normal şekilde devam edersiniz.

Efor Testi (Egzersiz EKG'si)

Koşu bandında, giderek artan hız ve eğimde yürürken EKG ve tansiyonunuz sürekli izlenir. Kalbin yük altındaki performansını değerlendirir; özellikle koroner damar darlığına bağlı belirtileri ortaya çıkarmaya yardımcı olur. Test öncesinde ağır yemek yememeniz, rahat kıyafet ve spor ayakkabı giymeniz önerilir. Bazı ilaçların test öncesinde kesilmesi gerekebilir; bunu mutlaka doktorunuza danışın.

Ekokardiyografi (EKO)

Kalbin ses dalgalarıyla (ultrason) görüntülenmesidir. Göğüs üzerine konan bir probla yapılır; ağrısızdır, radyasyon içermez ve yaklaşık 15–30 dakika sürer. Kalp odacıklarının büyüklüğünü, kalbin pompalama gücünü, kapak hastalıklarını ve kalp zarı sıvısını değerlendirir. Hazırlık gerektirmez.

Stres Ekokardiyografi

Ekokardiyografinin egzersiz sırasında veya kalbi yoran bir ilaç verilerek yapılmasıdır. Yük altında kalp duvarlarının hareketini inceleyerek damar darlığına bağlı kan akımı yetersizliğini ve bazı kapak hastalıklarının ciddiyetini gösterir.

Transözofageal Ekokardiyografi (TEE)

Ucunda ultrason probu bulunan ince bir tüpün yutak yoluyla yemek borusuna ilerletilmesiyle yapılan ekokardiyografidir. Yemek borusu kalbin hemen arkasında olduğundan, kalbin özellikle kapakları, kulakçıkları ve içindeki pıhtılar çok net görüntülenir. Kapak hastalıkları, kalp içi pıhtı, delik (septal defekt) ve kalp iç zarı enfeksiyonu (endokardit) şüphesinde kullanılır. Test öncesi 4–6 saat aç kalınır; boğaz uyuşturucu spreyle uyuşturulur ve genellikle hafif sedasyon (sakinleştirici) verilir. İşlem 15–30 dakika sürer.

Koroner Kalsiyum Skorlaması

Kalbi besleyen koroner damarlardaki kireçlenmenin, ilaçsız (kontrastsız) ve düşük dozlu bir tomografiyle ölçülmesidir. Birkaç dakika sürer. Şikâyeti olmayan kişilerde gelecekteki kalp krizi riskini belirlemeye yardımcı olur.

Koroner BT Anjiyografi

Koldaki damardan verilen kontrast madde (ilaç) eşliğinde, bilgisayarlı tomografi ile koroner damarların görüntülenmesidir. Kasıktan ya da bilekten girişim gerektirmeden damar darlıklarını ve plakları gösterir. Özellikle orta risk grubundaki hastalarda koroner arter hastalığını dışlamada çok değerlidir. Daha net görüntü için kalp hızını yavaşlatan bir ilaç verilebilir. Böbrek fonksiyonlarınız, kontrast madde alerjiniz ve kullandığınız ilaçlar (ör. metformin) önceden değerlendirilir. Az miktarda radyasyon içerir.

Kardiyak Manyetik Rezonans (Kardiyak MR)

Kalbin, radyasyon kullanılmadan, manyetik alan ile çok ayrıntılı görüntülenmesidir. Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopatiler), kalp kası iltihabı (miyokardit), geçirilmiş kalp krizine bağlı hasar ve kalp kasının canlılığı hakkında bilgi verir. İşlem 30–60 dakika sürebilir; kalp pili gibi metal implantlarınız varsa mutlaka önceden belirtmelisiniz.

Miyokard Perfüzyon Sintigrafisi

Damardan çok küçük dozda radyoaktif madde verilerek kalp kasının kanlanmasının özel bir kamerayla görüntülenmesidir. Görüntüler hem dinlenme hem de yük (egzersiz veya ilaçla) altında alınır; böylece hangi bölgenin yeterince kan almadığı belirlenir. Test genellikle birkaç saat sürer. Öncesinde 24 saat çay, kahve, kola ve çikolata gibi kafeinli ürünlerden uzak durmanız ve bazı ilaçları doktor önerisiyle kesmeniz gerekebilir.

Koroner Anjiyografi

Koroner damarların görüntülenmesinde altın standart yöntemdir. Bilekten (radial) ya da kasıktan (femoral) girilerek ince bir kateterle kalp damarlarına ulaşılır ve kontrast madde verilerek röntgen ile görüntü alınır. Lokal anestezi altında yapılır, genellikle 15–30 dakika sürer. Ciddi bir darlık saptanırsa aynı seansta balon ve stent tedavisi uygulanabilir. İşlem öncesinde birkaç saat aç kalınır.

FFR / iFR (Damar İçi Basınç Ölçümü)

Anjiyografi sırasında, sınırda görünen darlıkların gerçekten kan akımını kısıtlayıp kısıtlamadığını anlamak için kullanılan bir yöntemdir. Darlığın önü ve arkasındaki basınç, özel ince bir telle ölçülür. Böylece yalnızca gerçekten gerekli olan darlıklara stent takılır.

IVUS (Damar İçi Ultrason)

Anjiyografi sırasında, ucunda minik bir ultrason probu bulunan kateterle damarın içinden görüntü alınmasıdır. Damar duvarını, plağın yapısını ve büyüklüğünü, ayrıca damar çapını kesin olarak ölçer. Stentin doğru boyutta seçilmesini ve tam açılıp açılmadığının kontrol edilmesini sağlar.

OCT (Optik Koherens Tomografi)

IVUS'a benzer şekilde damar içinden görüntüleme yapan, ancak ses dalgası yerine ışık kullanan bir yöntemdir. Çözünürlüğü çok yüksektir; plak yüzeyindeki ince ayrıntıları, pıhtıyı ve stentin damar duvarına oturuşunu milimetrenin çok altındaki ayrıntılarla gösterir. Anjiyografi sırasında, işlemi yalnızca birkaç dakika uzatarak uygulanır.

Tilt Testi (Eğik Masa Testi)

Açıklanamayan bayılma (senkop) nedenini araştırmak için yapılır. Hasta, bağlandığı özel bir masada yatar pozisyondan dik pozisyona getirilir; bu sırada tansiyon ve nabız izlenir. Refleks bayılmaların tanısında kullanılır.

Elektrofizyolojik Çalışma (EPS)

Kasıktaki toplardamardan ilerletilen ince kateterlerle kalbin elektriksel sisteminin ayrıntılı olarak incelenmesidir. Ritim bozukluklarının kaynağını belirler; çoğu zaman aynı seansta sorunlu odak yakılarak (ablasyon) tedavi edilebilir.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Size hangi tetkikin gerektiğine, muayeneniz sonrasında kardiyoloğunuz karar verecektir.

Prof.Dr.Mehmet Emre Özpelit

Kardiyoloji Uzmanı